Başta Rumlar, Ermeniler ve Yahudiler olmak üzere gayrimüslimleri hedef alan 6–7 Eylül 1955 Pogromu’nun üzerinden 71 yıl geçti. 2005 senesinde, pogroma ilişkin önemli bir arşiv ilk kez kamuya açıldı. Eski Beyoğlu Bölge Sıkıyönetim Mahkemesi Başhakimi Fahri Çoker’in 1997’de Tarih Vakfı’na bıraktığı arşiv, daha önce bilinmeyen belgeleri, fotoğrafları ve duruşma tutanaklarını gün yüzüne çıkarırken, 6–7 Eylül’ün Özel Harp yapılanmasıyla ilişkisine dair önemli kayıtlara da işaret ediyordu. Bugün 6–7 Eylül’e dair bildiğimiz pek çok belge ve fotoğraf, Fahri Çoker Arşivi sayesinde kamuoyuna ulaştı. Çoker, Tarih Vakfı’ndan arşivinin ölümünden sonra açıklanmasını istemişti. 2001’de ölümünün ardından, 2005’te Tarih Vakfı ve Karşı Sanat’ın birlikte düzenlediği “Ellinci Yılında 6–7 Eylül” sergisiyle arşivdeki fotoğraf ve belgeler kamuoyuyla buluştu.
O sırada Beyoğlu Elhamra Pasajı’nda faaliyet gösteren Karşı Sanat’taki sergi, önce hedef gösterildi, ardından açılış gününde ırkçı bir grubun saldırısına uğradı. 2005’in ırkçı örgütlenmeleri ve TCK 301. madde yargılamaları düşünüldüğünde bu, münferit bir saldırı değildi. Sergi, 9 Eylül’e kadar saldırının izleri olduğu gibi bırakılarak açık tutuldu. Aynı saldırganlar Hrant Dink’in yargılandığı dava sırasında adliye önünde de görülecekti. 6-7 Eylül sergisi geçmişle yüzleşme ve adalet talebini toplumsal bir talebe dönüştürmeye önemli ve cesur bir katkı sundu.
*Bu içerik, Karşı Sanat’ın desteğiyle hazırlanmıştır. Sergiye ait görselleri bizlerle paylaşan Sena Tural ve Feyyaz Yaman’a teşekkür ederiz.
