1992 yılında bir grup sanatçı ve aktivist, o tarihte işlevsiz haldeki Sultanahmet Cezaevi mekanında ‘Sultanahmet Şimdi Özgür’ üst başlıklığıyla bir dizi etkinlik düzenliyor. Farklı politik kuşakların ve toplumsal grupların hafızalarının kesiştiği bu eski cezaevi, 12 Eylül Darbesi sonrası politik hareketliliğin yeniden canlandığı bir dönemde kısa süreliğine de olsa kamusal bir tartışma alanına ve hafıza mekanına dönüşüyor. Dönemin İçişleri Bakanlığı’nın müdahalesiyle 1 Eylül 1992’de yasaklanarak sona erdirilen etkinliklerden sonra cezaevi binasının otele dönüştülürülme süreci hızlandırılıyor. Mekan, sürecin sonunda 1990’ların önde gelen kent hakkı mücadelelerinden birine dönüşüyor.
Mekanda gerçekleşecek olan paneller, konserler, forumlar, sergiler ve atölyeler kamuoyunda büyük bir ilgi görür. Her gün İstanbul’un dört bir yanından yüzlerce insan Sultanahmet Cezaevi’ndeki etkinliklere katılmak için mekana gelir. Özellikle eski mahpuslar süreci ilgiyle takip eder. Ancak 45 günlük program, İstanbul Valiliği’nin müdahaleleri ve polis baskınları neticesinde 6 Eylül 1992’de zorunlu olarak sonlandırılır. Ardından cezaevi, daha önceden de planlandığı üzere otel olarak kullanılmak için Sultanahmet Turizm Şirketi’ne 49 yıllığına kiralanır. 1996’da açılan otelin inşaat sürecinde mekanın sınırları içerisindeki yeni yapılaşmalar, toprak altındaki arkeolojik değerlerin tahribatına yol açar. Bu durum, kent hakkı savunucularının girişimiyle yargıya taşınır ve bu kent suçu yargı nezdinde de tespit edilmiş olur.
